Marantz ST7001

Tunery wszystkich zakresów łączcie się

Już ponad dwa lata temu, testując dwa tunery DAB, wypowiadałem się o tym formacie raczej bez entuzjazmu, kładąc jednak nacisk na nieuchronność przejścia na platformę cyfrową. I nic w tej mierze się nie zmieniło, poza tym, że jakość dźwięku ze stacji nadawanych w DAB-ie (tam, gdzie jest nadawany, a więc jeszcze nie w Polsce) stale się pogarsza, poświęcana jest bowiem dla zaoszczędzenia części pasma.

W ciągu owych dwóch lat można się było jednak spodziewać wprowadzenia cyfrowej transmisji również w Polsce, bo raz, że stosowny komitet działał, a dwa, należało przypuszczać, że zwłaszcza nadawcy, skuszeni możliwościami zaoszczędzenia na szerokości zajmowanego pasma, będą parli do wprowadzania tej idei w życie. I co? I nic. Z jednej strony to dobrze, bo wciąż radio analogowe ma niewątpliwe zalety, przede wszystkim w postaci lepszego dźwięku, jednak z drugiej strony przedłużający się "czas przełączenia" nieco komplikuje plany wielu słuchaczom, którzy nie wiedzą, czy inwestować w DAB, czy lepiej się jeszcze wstrzymać. Firmy takie jak Denon, Arcam czy Marantz, proponują bardzo zbliżone modele z cyfrowym modułem i bez niego, co tworzy alternatywę, jednak nie daje odpowiedzi na pytanie - czy warto dopłacać do zawsze droższej wersji z DAB.

W tym czasie zaszły jednak istotne zmiany, które wciąż nas bezpośrednio nie dotyczą, a których skutki odczujemy prędzej czy później. Pierwsza sprawa dotyczy pasma, w którym będzie się DAB nadawało. W Wielkiej Brytanii, gdzie BBC jest promotorem i "ojcem" cyfrowego radia, transmisje odbywają się w paśmie III (174-240 MHz), a planowane jest przeniesienie ich części do pasma L (1452-1490 MHz). Tak więc, należałoby się zdecydować, z którego pasma będziemy w Polsce korzystać i pod tym kątem dobierać tunery, ponieważ nie wszystkie odbierają pasmo L.

Jest wszakże jeszcze inny kłopot. Oto bowiem wspomniana BBC sama doszła do wniosku, że dłużej pogarszać jakości transmisji się nie da, ponieważ i tak osiągnęła dno (prawdę mówiąc, jej przedstawiciele użyli nieco innego słownictwa), a wciąż i wciąż zwiększa się ilość programów, które trzeba nadawać. Pasm przecież nie przybywa, nawet pasmo L wkrótce nie wystarczy.

Dlatego w październiku zeszłego roku WorldDMB, grupa uważana za oficjalną reprezentację radia DAB, zgłosiła propozycję przejścia na inny, znacznie wydajniejszy sposób kodowania sygnału. Dotychczas, we wszystkich tunerach mieliśmy do czynienia z dekoderami sygnału MP2 - w nowej wersji byłyby to dekodery AAC+, a mówi się także o dodaniu korekcji błędów sygnału Red Solomon (takiego jak w CD), który pomógłby w jeszcze lepszym odbiorze, co audiofilów powinno ucieszyć. Oficjalna propozycja została już wysłana przez dwóch największych operatorów DAB - BBC oraz DigitalOne do ETSI - European Telecommunications Standards Institute, urzędu standaryzującego dla telekomunikacji.

Odpowiedź nie została jeszcze sformułowana, jednak jak przewiduje Jim Le Surf, specjalista w tej dziedzinie (Hi-Fi News Investigation, "Hi-Fi News", 3/07, s. 17) powinna zostać rozpatrzona pozytywnie w połowie tego roku, a czipy powinny się pojawić na przełomie 2007/2008. Na początku transmisja miałaby być prowadzona równolegle z MP2, jednak z czasem przechodzono by na nową platformę... Przecież nawet jeszcze nie przeszliśmy z analogowego radia, a już się miesza w cyfrowym.

Dlatego wzięliśmy pod lupę tunery w głównej mierze analogowe i to, jak radzą sobie z odbiorem FM-u, bo najwyraźniej tunery cyfrowe nie są jeszcze rozwiązaniem "obowiązkowym".

Test został wykonany przy pomocy pięcioelementowej anteny zbiorczej ze wzmacniaczem sygnału oraz wewnętrznej anteny, także ze wzmacniaczem. Tunery były przesłuchiwane w mieście, więc ze sporymi zakłóceniami w postaci odbić.

Jak pokazuje "przesłuch" najnowszych propozycji radiowych, od ostatniego dużego testu tunerów niewiele się w tej dziedzinie zmieniło - jedynie częściej pojawiające się moduły DAB wskazują na powolne przeobrażenia oferty. Tuner Cyrusa DAB 8.0 pokazuje, w którym kierunku może się to rozwinąć - w kierunku integracji źródeł sygnału. Jeśli do tego za jakiś czas dołożona zostanie możliwość odbierania radia internetowego, to powstanie nowoczesne źródło muzyki. Cyfrowej muzyki. To, oczywiście, pod względem jakości dźwięku krok wstecz w porównaniu do analogowego radia FM. Problemem, już chyba na zawsze, pozostanie duża kompresja sygnału transmitowanego cyfrowo, znacznie wyższa niż stosowana w studiach radiowych.

Jednak nie zawsze "cyfra" oznacza po prostu "gorzej". O tym się nie mówi, ale istnieje przecież alternatywa dla klasycznych tunerów w postaci tunerów telewizji cyfrowej. Wraz z programami TV nadawane są tam bowiem stacje radiowe. Słuchałem kilku i nawet na najtańszych settop-boxach dźwięk był znakomity - znacznie lepszy niż z dużej części tunerów FM, o DAB nie wspominając. A to przecież cyfra... Być może warto więc wypróbować to medium.

Dla wszystkich innych pozostaje jednak analogowe FM. I dobrze. To nic, że nie ma już (niemal) radiostacji analogowych i wszystko, co się tam dzieje, odbywa się w domenie cyfrowej, i to często w skompresowanej formie...

Wojciech Pacuła

Tuner Marantza ma elegancką, srebrną (dostępna jest też wersja czarna) ściankę przednią, wykonaną z drapanego aluminium. Pośrodku umieszczono wystający fragment akrylowej płytki, wokół której wykonano dylatację, a pod spodem zagłębiono cztery przyciski.

Po prawej stronie są cztery diody: niebieska "secondary" - wskazująca, że dla danego kanału DAB dostępna jest dodatkowa usługa, czerwona "tuned" - sygnalizująca dostrojenie do stacji, pomarańczowa "RDS" - komunikująca obecność tekstu oraz zielona "stereo" - dla programu nadawanego w stereo. Duże pokrętło pełni kilka funkcji - można nim manualnie dostroić tuner, surfować po menu, a przyciskając, akceptować zmiany dokonywane w ustawieniach. Jednym z przycisków pod wyświetlaczem można go przyciemnić.

A sam wyświetlacz jest duży, bladoniebieski, z dwoma linijkami: na górze jest nazwa stacji, czas i częstotliwość, a pod spodem nadawany tekst. Urządzenie wygląda więc bardzo atrakcyjnie.

ST-7001 jest odbiornikiem AM/FM/DAB, przy czym radio cyfrowe obejmuje zarówno używany w Wielkiej Brytanii zakres Band III, jak i jeszcze nie obsadzony (być może Polska go dostanie) zakres Band L. Do dyspozycji mamy bardzo dużo presetów - aż 100 (!), pogrupowanych po dziesięć (1-10) w dziesięciu grupach (A-J).

Gniazda antenowe to koaksjalne 75 Ohm dla FM i zaciskowe dla AM, następnie gniazda zdalnego sterowania Marantza, duże komputerowe gniazdo serwisowe, gniazdo typu F dla anteny DAB, wyjściowa analogowa parka RCA oraz gniazda cyfrowe - jedno elektryczne i dwa optyczne, w tym jedno oznaczone 'RDI'. Dwoma pierwszymi można wypuścić sygnał z radia DAB, ostatnie ma być portem dla sygnału multipleksowego lub dla sygnału łączącego urządzenie z komputerem w celu wymiany danych. Wydaje się, że łatwiej byłoby to zrobić przez USB, ale być może japońscy inżynierowie przygotowują coś ekstra.

W środku najwięcej miejsca zajmuje zasilanie, oparte na klasycznym transformatorze EI, z pomocniczym trafkiem dla układu standby. Na obydwu przyklejono grube paski tłumiącej mikrogumy. Moduł radia DAB oparto na układach ISSI oraz Xilinx oraz na zaekranowanej głowicy TDA (TDE-2002-A2), produkcji koreańskiej firmy D&H Solution. Radio AM/FM pochodzi z innej koreańskiej firmy, KSE, i jest schowane w sporej puszce z lewej strony. Poza sekcją DAB, której nie ma Denonie, wnętrze jest bliźniaczo podobne do TU-1500AE.

Odsłuch

Dźwięk stacji Eska Rock (100,05 MHz), nadawanej w dość bezpośredni, twardawy sposób, został pokazany właśnie tak, dodając do tego jeszcze dojmująco dokładne oddanie niezwykle... płaskiej dynamiki. Podobnie pokazywał to Arcam, jednak tam chodziło bardziej o to, że T61 nieco dynamikę uśrednia, zaś tutaj o to, że Marantz ST-7001 niesłychanie precyzyjnie pokazuje ten aspekt dźwięku. Wręcz można było śledzić pracę kompresora/expandera podczas kolejnych utworów.

Góry było sporo, więcej niż z Arcama i znacznie więcej niż z Cyrusa, chociaż zakres ten nie był tak zwarty i dźwięczny jak u Yamahy.

Pięknie zagrał Marantz za to, kiedy został dostrojony do Radia Jazz (101,00 MHz). Urządzenie prezentuje bowiem, oprócz dynamiki, czyste, selektywne brzmienie, które doskonale pasuje do podobnie kształtowanego dźwięk tej stacji. Wyższa średnica jest lekko wzmocniona, przekaz był więc nieco chłodniejszy niż z Denona i Arcama.

Takie dokładne i wyraziste brzmienie docenimy jednak przy Trójce. Przy tym programie słychać było też lekkie podbicie wyższego basu, co pomogło "skleić" dźwięk tunera i pokazać ładną, dużą scenę. Zresztą, być może, tak właśnie ten program jest nadawany.

Czułość Marantza jest lepsza, i to znacznie, niż Arcama, jednak nie tak dobra jak Yamahy, ani tym bardziej nie tak wybitna, jak Cambridge Audio. Dostrajanie jest bardzo przyjemne, dzięki dużej, wygodnej gałce.

Wojciech Pacuła