Co to jest głośnik dipolowy, jakie są jego właściwości?

Co to jest głośnik dipolowy, jakie są jego właściwości?

Audio, zespoły głośnikowe

To pojęcie ma kilka znaczeń. Dipol akustyczny to źródło promieniowania o ósemkowej charakterystyce kierunkowej - to znaczy skupiające ciśnienie akustyczne w dwóch przeciwnych kierunkach (np. do przodu i do tyłu), podczas gdy ciśnienie w płaszczyźnie prostopadłej jest znikome.

Sytuacja tak powstaje wówczas, gdy w obydwie strony promieniują źródła w przeciwnych fazach - w jednakowej odległości od tych źródeł, a więc na kierunku prostopadłym, ich ciśnienia będą się znosić. Najprostszym wcieleniem akustycznego dipola jest niezabudowany, lub zainstalowany na płaskiej odgrodzie, pojedynczy głośnik - kiedy jego membrana wychyla się do przodu, obserwowana od tyłu cofa się - kiedy z przodu powstaje dodatnie ciśnienie, z tyłu powstaje podciśnienie.

Stąd też zespoły głośnikowe z obudową w formie odgrody często nazywa się dipolami. Cechy takich konstrukcji są bardzo szczególne, ich ósemkowe charakterystyki kierunkowe wywołują zupełnie inny rozkład odbić w pomieszczeniu niż w przypadku typowych kolumn z dookólnymi charakterystykami kierunkowymi w zakresie niskich częstotliwości.

"Dipole" generują mniej odbić, i stąd dźwięk dochodzący do miejsca odsłuchowego jest w większym procencie dźwiękiem bezpośrednim, biegnącym wprost z głośnika. Inną zaletą jest wyeliminowanie typowej obudowy, wprowadzającej własne rezonanse - energia od tylnej strony membrany nie jest uwięziona w żadnym układzie rezonansowym, ale swobodnie wypromieniowywana.

Wadą obudowy otwartej jest natomiast niska sprawność energetyczna (duża część energii samoistnie wytłumia się w "zwarciu akustycznym", w jakim na skutek przeciwnych faz pracują obydwie strony membrany), i dla osiągnięcia przyzwoitej efektywności takiego układu konieczne jest stosowanie całych baterii dużych głośników niskotonowych, co oczywiście jest też kosztowne, i ostatecznie określa pozycję dipoli tylko w obrębie dużych i hi-endowych konstrukcji.

Czym innym jest jednak "dipol" znany z systemów wielokanałowych wg THX. To mała, zwykle naścienna konstrukcja głośnikowa, w której pracują w przeciwfazie dwa podsystemy przetworników, skierowanych w różne strony - do przodu i do tyłu pomieszczenia.

Przy prawidłowym umiejscowieniu surroundowych dipoli, słuchacz znajduje się w "martwym polu", i nie słyszy działania dipoli poprzez fale biegnące od nich bezpośrednio, ale poprzez fale odbite w pomieszczeniu. Chodzi o to, aby "efekty" nie były słyszane ze ściśle określonych miejsc, ale aby tworzyły rozproszone pole dźwiękowe, otaczające słuchacza.

Pozostałe zagadnienia z tego tematu

Czy przetworniki koncentryczne wymagają zwrotnicy do podziału pasma?

Dlaczego głośniki tubowe są często spotykane w kolumnach profesjonalnych, a rzadko w przeznaczonych do użytku domowego?

Jakie kopułki wysokotonowe są lepsze - metalowe czy tekstylne?

Jakie są najlepsze materiały dla membran głośników niskotonowych i średniotonowych?

Czy obudowa kolumny jest potrzebna po to, aby działać jako pudło rezonansowe?

Dlaczego otwór bas-refleks nie promieniuje w fazie przeciwnej do fazy przedniej strony membrany?

Co to jest obudowa kompaktowa?

Czy obudowa z membraną bierną to obudowa zamknięta?

Co to jest głośnik koncentryczny?

Czy głośniki szerokopasmowe są anachronizmem, czy mają przyszłość?

Jakie właściwości mają magnesy neodymowe?

Co to są kolumny aktywne i jakie są ich odmiany?

Dlaczego kolumny aktywne są tak mało popularne?

Co to są charakterystyki kierunkowe?

Co to jest główna oś odsłuchu?

Czy długość przewodów ma wpływ na pracę kolumn?

Czy maskownica kolumny słyszalnie obniża jakość dźwięku?

Czy kolumny trzeba ustawiać na kolcach?

Po co w zespołach głośnikowych jest zwrotnica?

Czy najlepsze są filtry 1. rzędu?

Dlaczego podstawkowe zespoły głośnikowe nazywamy monitorami?

Czy do podstawkowych zespołów głośnikowych potrzebne są specjalne, firmowe standy?

Dlaczego niektóre kolumny mają pochylone przednie ścianki? Czy przyniesie poprawę pochylanie do tyłu "normalnych" kolumn?

Czy kolumny trójdrożne są lepsze od dwudrożnych?

Co to jest układ dwuipółdrożny?

Co to jest układ d'Appolito, jakie są jego zalety i wady?

Na jakiej zasadzie działają kolumny z głośnikami niskotonowymi na bocznej ściance, jakie są zalety i wady takiego ustawienia?

Dlaczego w przeszłości częściej spotykało się duże głośniki niskotonowe, a obecnie dominują znacznie mniejsze?

Czy wąska obudowa kolumny jest akustycznie najkorzystniejsza?

Leksykon

Felietony

Reportaże i wywiady

Audio - grudzień 2016

Strefa Magazynu

Audio 12/2016

Rynek audio zmienia się szybko i podąża w różnych kierunkach. Zmiany te czasami zaskakują nawet ekspertów i najbardziej doświadczone firmy, dlatego nie chcąc zostać w tyle, coraz częściej reagują one jak najszybciej.

Odbierz prezent

Zamów prenumeratę miesięcznika
Audio, a otrzymasz wybraną
przez siebie płytę z naszej kolekcji!
Newsletter
zapisz się i zyskaj
Zamów newsletter, a co tydzień otrzymasz porcję
wyselekcjonowanych wiadomości ze świata
audio-video i muzyki.
Teraz przy zapisaniu się na
newsletter otrzymasz bieżące
e-wydanie magazynu AUDIO
Okładka Audio